Specyfika pedagogiki Marii Montessori

Maria Montessori żyjąca w latach 1870 – 1952 była pierwszą kobietą we Włoszech, która została lekarzem. Zainteresowania medycyną poprowadziły ją od psychiatrii do pedagogiki specjalnej, a w końcu pedagogiki ogólnej.

Montessori zaliczana jest do pedagogów reprezentujących nurt „nowego wychowania”, którzy rozumieli wychowanie i nauczanie jako odkrywanie oraz wspieranie wszechstronnego rozwoju dziecka. Każde dziecko zmierza własną drogą ku dojrzałości, dlatego w placówkach prowadzonych metodą Montessori znajduje się szereg pomocy rozwojowych, które sprzyjają odkrywaniu przez dzieci radości płynącej z uczenia się i odpowiadają ich zainteresowaniom. Stąd potrzeba indywidualnego traktowania dziecka oraz czasu, w którym może ono pracować własnym tempem i z tematem, który samo wybierze.

Obecnie funkcjonuje w naszym kraju kilkanaście placówek przedszkolnych, które w całości lub stosując elementy tej metody pracują według koncepcji M. Montessori. Istnieją również klasy w szkołach publicznych (Lublin, Opole) i niepublicznych (Łódź, Warszawa).

Jak w praktyce wprowadzane są teorie montessoriańskie?


Każdego dnia odbywa praca własna, w otoczeniu przygotowanym przez wychowawców. W tym czasie dzieci samodzielnie, bądź pod kierunkiem nauczyciela wykonują określoną pracę.

  • Dzieci pracują w otoczeniu, w którym znajdują się pomoce montessoriańskie, bądź inne zgodne z zasadami określonymi przez M. Montessori. Pomoce te są ‘’kluczem do świata”, zawsze prowadzą dziecko od konkretu do abstrakcji, od zagadnień łatwiejszych do trudniejszych, umożliwiają dziecku samokontrolę.
  • Dzieci podczas pracy własnej same wybierają miejsce pracy (przy stoliku, na podłodze, pod oknem, siedząc, leżąc itp.) i czas potrzebny im do wykonania zadania, którego się podjęły.
  • Dzieci poznają świat przy wykorzystaniu metod opartych na obserwacji, doświadczeniu, działalności praktycznej, odkrywają jego tajemnice przy pomocy zmysłów (wzroku, smaku, dotyku...). Nie tylko zdobywają wiedzę poprzez zmysły, ale też kształcą je poprzez zdobywanie wiedzy.
  • W myśl zasady „Pomóż mi zrobić to samemu” nauczyciel jest przewodnikiem i doradcą. Jego zaangażowanie w pracę z danym dzieckiem jest zróżnicowane. Zależy to od potrzeb, aktywności i samodzielności podopiecznego.
  • Dużą rolę przywiązuje się do ciszy, która ułatwia nie tylko lepsze skupienie, bardziej efektywną pracę, ale pozwala dziecku na odkrycie swojego wnętrza. Służą temu między innymi lekcje ciszy – krótkie ćwiczenia, oparte na wykonywaniu różnorodnych czynności bez wypowiadania słów.

Zachęcamy do cichej obserwacji pracy własnej dzieci oraz do przyjrzenia się pomocom montessoriańskim.

Chętnym polecamy wybrane opracowania w języku polskim o pedagogice Marii Montessori:
  • Badura-Strzelczyk Gabriela, Pomóż mi samemu to zrobić, Kraków 1998
  • Miksza Małgorzata, Zrozumieć Montessori czyli Maria Montessori o wychowaniu dziecka, Kraków 1998
  • Steenberg Urlich, Pedagogika Marii Montessori w przedszkolu, Kielce 2003
  • Stein Barbara, Teoria i praktyka pedagogiki Marii Montessori w szkole podstawowej, Kielce 2003